ครอบจักรวาล

By : Prasit Wittayasamrit


หากใครที่เคยไปญี่ปุ่นแล้ว ลองนึกถึงตอนที่เห็นแผนที่เส้นทางรถไฟในโตเกียวที่สุดสับสนเป็นครั้งแรก กว่าจะทำความเข้าใจกับมันได้ก็ต้องใช้เวลาพักใหญ่ บางคนถึงกับถอดใจเปลี่ยนไปใช้บริการทัวร์กันเลย จริงๆแล้วหากลองใช้เวลาวิเคราะห์ดูดีๆ จะเห็นว่า มันไม่ได้เข้าใจยากขนาดนั้น เพราะการใช้ “สี” มาช่วยให้เข้าใจง่ายขึ้นนั่นเอง

สี ภาพ และสัญลักษณ์ เป็นหนึ่งในเครื่องมือที่ทำให้อธิบายสิ่งต่างๆได้ง่ายขึ้น  แผนที่รถไฟญี่ปุ่นใช้สีเป็น code ในการบอกสาย และมีชื่อสถานีที่เป็นภาษาญี่ปุ่น และภาษาอังกฤษแบบคาราโอเกะ แต่อีกไม่นานก็จะมีการเปลี่ยนแปลงการออกแบบอีกครั้งใหญ่ เพื่อรองรับกีฬาโอลิมปิกที่กำลังจะเกิดขึ้นที่กรุงโตเกียวในปี 2020 เพราะชื่อสถานีที่เป็นภาษาญี่ปุ่นนั้นบางแห่งมีความใกล้เคียงกัน และสร้างความสับสนให้กับนักท่องเที่ยว เพราะฉะนั้นสถานีต่างๆ จะถูกแทนด้วยตัวเลข เมื่อบวกกับสีที่บอกสาย ก็จะทำให้การเดินทางด้วยรถไฟฟ้าในญี่ปุ่นมีความสับสนน้อยลงสำหรับชาวต่างชาติ

Inclusive design คือ วิธีการคิดและออกแบบเพื่อรองรับความแตกต่างและหลากหลายของคนบนโลกใบนี้  ซึ่งสามารถประยุกต์ใช้กับทุกผลิตภัณฑ์ และทุกการออกแบบ โดยผู้ออกแบบต้องมีความคิดพื้นฐาน และความเข้าใจก่อนจะออกแบบ สามารถมองเห็นความแตกต่างของมนุษย์ของกลุ่มผู้ใช้ให้ชัดเจน และต้องใช้เวลาพัฒนาผลิตภัณฑ์ด้วยประสบการณ์การจากผู้ใช้จริงจำนวนหนี่ง เพื่อนำมาปรับปรุงดีไซน์ให้เหมาะสมกับการใช้งานจริงที่สุด สินค้าบางประเภทต้องคำนึงถึงขนาด ส่วนสูง ท่วงท่าในการใช้งาน และช่วงเวลาในการใช้งานจริงของผู้ใช้งานอีกด้วย

The Color Universal Design concept ก็เป็นหนึ่งใน Inclusive design โดยใช้”สี”มาทำให้เข้าใจข้อมูลต่างๆได้ง่ายขึ้น แบรนด์ชื่อดังของญี่ปุ่นอย่าง Muji ที่มุ่งเน้นคุณภาพของสินค้ามากกว่าการออกแบบฉลากให้กับตัวสินค้า สินค้าแต่ละชนิดมีหน้าตาของขวดและฉลากคล้ายๆกัน แต่ผู้ใช้ก็สามารถแยกแยะชนิดสินค้าออกจากกันได้ด้วยสี และผิวสัมผัส ก่อนหน้านี้ Muji ใช้ขวด PET บรรจุผลิตภัณฑ์ที่มีสีอ่อนแก่ และวงแหวนที่ฝาขวดสีต่างกัน เพื่อให้ผู้บริโภคแยกแยะชนิดของสินค้าได้ง่ายขึ้น แต่ Hiroyuki Shiratori ดีไซน์เนอร์ของ Muji ก็ยังพบกับข้อผิดพลาดในจุดนี้ เพราะสำหรับคนที่มีอาการ Color Vision Deficiency หรือภาวะตาบอดสี จะไม่สามารถแยกแยะสีบางสีได้ เขาจึงเปลี่ยนสีของชิ้นส่วนของสินค้าต่างๆ เช่น สีของเข็มตั้งเวลาปลุกในนาฬิกา ซึ่งปกติเป็นสีแดง ให้เป็นสีเหลือง เพราะคนที่ตาบอดสีจะแยกสีเหลืองแต่ไม่สามารถแยกสีแดงได้ เค้าเชื่อว่ายิ่งสินค้าเป็นมิตรกับผู้บริโภคได้มากเท่าไหร่ ก็จะครองใจผู้บริโภคได้มากขึ้นเท่านั้น

หรือเกมส์อย่าง Pokémon Go เกมส์ที่เป็นกระแสจนฉุดไม่อยู่ ได้รับการชื่นชมจากผู้เล่นเป็นอย่างมาก เพราะใช้ inclusive design มาปรับใช้ในการออกแบบเมนูเกมส์ด้วย เพราะให้ผู้เล่นเลือก Avatar หรือตัวแทนของผู้เล่นเกมส์จาก style ของตนเอง แทนการเลือกจากเพศสภาพแค่ชาย หรือหญิง เป็นการแสดงออกถึงการยอมรับความหลากหลายของมนุษย์ด้วยกัน และ character ของตัวละครโปเกม่อนในเกมส์เองยังมีทั้งเพศชาย หญิง และไม่มีเพศอีกด้วย

Apple watch ก็มีการออกแบบเพื่อรองรับความหลากหลายของผู้ใช้เช่นกัน โดย tracker ที่เก็บข้อมูลการออกกำลังกาย สามารถเก็บข้อมูลการออกกำลังกายให้ผู้ใช้ที่มีร่างกายปกติ และผู้ใช้ที่พิการนั่งวีลแชร์ได้อีกด้วย โดยปกติแล้ว tracker จะจับจำนวนก้าวเดิน หรือวิ่งด้วยจังหวะของการแกว่งแขน และการกระแทกส้นเท้าลงบนพื้นของผู้ใช้ แต่ผู้พิการบนวีลแชร์เมื่อออกกำลังกายจะไม่มีการกระแทกพื้นเกิดขึ้น เมื่อ Apple อยากสนับสนุนให้คนพิการรักการออกกำลังกายมากขึ้น จึงศึกษาพฤติกรรมการออกกำลังกายของผู้พิการที่ใช้วีลแชร์ และพบว่าการออกกำลังกายของคนกลุ่มนี้เกิดการการผลักตัวเองไปข้างหน้า หรือเพื่อขึ้นลงวีลแชร์ รูปแบบการผลักที่มีอยู่ 3 แบบคือ แบบขึ้นลงวีลแชร์หรือเก้าอี้ เพื่อหมุนล้อไปข้างหน้า และออกแรงเพื่อการแข่งขันหรือออกกำลังที่จริงจัง  Apple ศึกษากับผู้ใช้วีลแชร์กว่า 700 คน และใช้ข้อมูลกว่า 3500 ชั่วโมงเพื่อรวบรวมข้อมูลมาปรับปรุงระบบ tracker ของ Apple watch ที่ไม่ใช่แค่แม่นยำขึ้นสำหรับคนพิการที่อยากออกกำลังกายเท่านั้น แต่สำหรับผู้ใช้ทั่วไปด้วย

การออกแบบสินค้าที่ดูสวยงาม อาจสามารถครองใจคนหมู่มากได้ เป้าหมายของมันอาจไม่ใช่แค่ยอดขายที่มากขึ้น หรือภาพลักษณ์ของแบรนด์ที่ดีขึ้น แต่มันคือการทำให้คนที่แตกต่าง หลากหลายบนโลกนี้สามารถมีชีวิตที่ดีขึ้นได้ต่างหาก

 

Reviews

Comment as: